1. cytryniec chiński Schizandra chinensis, leśne pnącze z rodziny cytryńcowatych (Schizandraceae) ze wschodniej Azji; uprawiany jako ozdobny (np. w Polsce) i dla jadalnych owoców (czerwone jagody o smaku cyt ...
  2. Gieysztor Aleksander ur. 17 VII 1916, Moskwa, zm. 9 II 1999, Warszawa, historyk; profesor Uniwersytetu Warszawskiego; czł. PAN (1981–84 i 1990–92 prezes), PAU, TNW, fr. AN; podczas II wojny świat. w BIP KG ZWZ- ...
  3. sierpówka Streptopelia decaocto, gołąb z charakterystyczną czarną półobrożą na karku; dł. 28 cm; łupkowoszara, na szyi czarna półobroża; żywi się gł. nasionami; przebywa w sąsiedztwie człowieka; pochodzi ...

prawa logiczne

twierdzenia logiki, zdania prawdziwe w każdym modelu, tj. przy każdej interpretacji występujących w nich stałych pozalog.; na ich podstawie orzeka się wynikanie log. jednych zdań z drugich.

Hel

mit. germ. podziemna siedziba zmarłych otoczona rzeką; kraina bogini Hel, córki Lokiego; mostu do niej strzegła olbrzymka, wejścia - pies Garm.

Hasa, Al-

Ahsa, Al-.
Ahsa, Al-

Davis Jefferson

, ur. 3 VI 1808, hrab. Todd (stan Kentucky), zm. 6 XII 1889, Nowy Orlean (stan Luizjana), amerykański polityk i wojskowy; od 1861 tymczasowy prezydent, od 1862 prezydent Skonfederowanych Stanów Ameryki; po klęsce Południa w wojnie secesyjnej 1861–65 wzięty do niewoli, 1868 amnestionowany.

Partia Społeczno-Konserwatywna

kolumb. partia polit., zał. 1849 jako Partia Konserwatywna; rywalizowała z Partią Liberalną, 1958–74 rządziły one wspólnie w ramach Frontu Nar.; od 1987 P.S.-K., nadal jedna z 2 gł. partii kraju.
Partia Liberalna

pogońcowate

Lycosidae, rodzina pająków; około 2 tys. gat.; dł. 5–35 mm; mają mocne i długie nogi; samice noszą kokony z jajami w szczękoczułkach lub przyczepione do odwłoka; żyją w ściółce leśnej i w pobliżu wód.
pająki

Hunyady János

ur. około 1385, Hunyady (ob. Hunedoara, Rumunia), zm. 11 VIII 1456, Belgrad, węg. wódz i polityk; od 1441 wojewoda siedmiogrodzki; walczył z Turkami, 1444 wraz z Władysławem III pokonany pod Warną; 1444–52 regent; 1456 pokonał Turków pod Belgradem.

Galápagos, Park Narodowy

park nar. w Ekwadorze, zał. 1936 (1934 sanktuarium przyrody); pow. 766 514 ha; obejmuje większość wysp archipelagu, między innymi: Santa Cruz, Isabela, San Cristóbal, San Salvador, Santa Maria; na terenie parku między innymi stożek wulkaniczny, laguny, piaszczyste plaże, skaliste urwiska; ochrona szczególnie cennych ze względów nauk. i zagrożonych wyginięciem gat. fauny (liczne endemity), jak legwan mor. i lądowy, żółw olbrzymi, kormoran nielotny, pingwiny; rezerwat biosfery; wpisany na Listę Świat. Dziedzictwa Kult. i Przyr. UNESCO.

Rottermund Andrzej

ur. 11 V 1941, Warszawa, historyk sztuki, muzeolog; czł. TNW, PAN; profesor Inst. Sztuki PAN; 1991 wicemin. kultury i sztuki; od 1991 dyr. Zamku Król. w Warszawie; Zamek Królewski w epoce Oświecenia...

Negoi

szczyt w Karpatach Południowych, w Rumunii, w Górach Fogaraskich; wys. 2535 m.

Olbrich Joseph Maria

ur. 22 XII 1867, Troppau (ob. Opawa, Czechy), zm. 8 VIII 1908, Düsseldorf, architekt austr.; współzał. i gł. przedstawiciel Secesji Wiedeńskiej; Pawilon Secesji w Wiedniu, budowle wystawowe (między innymi tzw. wieża ślubna w Darmstadt), projekty mebli; publikacje teoretyczne.

Amharowie

lud afrykański zamieszkujący Etiopię; około 20 mln; język amharski; należą do Kościoła etiop.; rolnicy; potomkowie ludów kuszyckich i semickich; wraz z ludem Tigre stworzyli cywilizację etiopską.

funkcje kuliste

mat. funkcje mające we współrzeka kulistych r, θ, φ postać rnYn(θ, φ), gdzie Yn jest funkcją sferyczną; ważna klasa funkcji mających zastosowanie w fizyce i technice.

afelandra

Aphelandra, rośliny zielne lub krzewy z rodziny akantusowatych (Acantaceae), pochodzące z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej; kwiaty żółte, pomarańczowe, czerwone, w szczytowych kłosach; ozdobne gatunki doniczkowe: Aphelandra aurantiaca, Aphelandra squarrosa.

Antyk

Społeczny Komitet Antykomunistyczny.
Społeczny Komitet Antykomunistyczny

Lajta Béla

ur. 23 I 1873, Budapeszt, zm. 12 X 1920, Wiedeń, architekt węg.; pocz. architektura modernist., następnie konstruktywistyczna (gmach szkoły handl., dom Rózsavölgyi - Budapeszt).

Skupa Josef

ur. 16 I 1892, Strakonice, zm. 8 I 1957, Praga, czeski aktor, reżyser i scenograf teatrów lalek; współpraca z teatrami w Pilźnie i Pradze; twórca postaci marionetek Spejbla i Hurvinka (wyśmiewających drobnomieszcz. poglądy i styl życia), a także sztuk, w których występowali.

Schlick Moritz

, ur. 14 IV 1882, Berlin, zm. 26 VI 1936, Wiedeń, niem. filozof, matematyk i fizyk; twórca Koła Wiedeńskiego; podzielał podstawowe założenia neopozytywizmu; negował istnienie obiektywnych wartości moralnych; Zagadnienia etyki.

lampa neonowa

neonówka.
neonówka

inwazyjne choroby

med. pasożytnicze choroby.
pasożytnicze choroby

NEZAMI

Nizami (1141-1203 lub ok. 1210) poeta perski pochodzenia azerskiego, prekursor analizy psychologicznej w lit. perskiej, autor 5 poematów (Chamsa), których wątki inspirowały przez stulecia literaturę krajów Wschodu i europejską (między innymi J.W. Goethego); pozostawił też dywan (zbiór) liryków.
NEZAMI

ZINKERNAGEL

Rolf (ur. 1944) szwajcarski lekarz immunolog, prof. uniw. w Zurychu, dyr. Inst. Immunologii Doświadczalnej; 1996 nagroda Nobla w dziedzinie medycyny (wraz z P.C. Dohertym) za odkrycia związane z funkcjonowaniem systemu odpornościowego organizmu w warunkach pojawienia się komórek zagrożonych przez wirusy; obaj uczeni przedstawili strukturę limfocytów sterujących systemem odpornościowym oraz mechanizm rozpoznawania przez limfocyty tkanek własnych.
LIMFOCYTY WIRUSY DOHERTY Peter

IKONA

Ikona, mistrz Dionizy, Metropolita Piotr, około 1480-1490obraz sakralny w sztuce bizantyjskiej i chrześcijaństwie wsch., przedstawiający postacie świętych, sceny z ich życia, niekiedy też sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; i. malowane były techniką temperową lub enkaustyczną najczęściej na drewnie, także na płótnie, metalu; wykonywano je też jako mozaiki lub w kości słoniowej, marmurze, steatycie, zdobiono kamieniami szlachetnymi, emalią, okuciami ze srebrnej lub złotej blachy. Malarstwo i. rozwijało się w Bizancjum aż do jego upadku w XV w. oraz na terenach objętych wpływami kultury bizantyjskiej: Grecja, Bałkany, średniowieczne Włochy i Ruś, gdzie działało kilka znaczących ośrodków malarstwa ikonowego.

Istniały wzorniki ustalające schematy kompozycyjne i. oraz przepisy zabraniające wprowadzania zmian. Najstarsze zachowane i. pochodzą z VI w., najbogatsze i najbardziej charakterystyczne są i. ruskie z XIV-XV w. W Polsce i. powstawały w XV-XVI w. na ziemiach wsch. i płd.-wschodnich.
IKONOSTAS JAROSŁAW JERZY JUGOSŁOWIAŃSKA SZTUKA MUZEUM BIZANTYJSKIE W ATENACH NOWOGRÓD WIELKI NOWOSIELSKI NOWY SĄCZ PALECH PARSUNA PAWŁOWICZ PODLINNIK PRAWOSŁAWIE PSKOWSKA SZKOŁA STROGANOWSKA SZKOŁA TEOFANES WYZNAWCA WCZESNOCHRZEŚCIJAŃSKA SZTUKA ANTROPOW Aleksiej P. BIZANTYJSKA SZTUKA EMALIERSTWO ETIOPSKA SZTUKA DEISIS, DIONIZY DOSPEWSKI Stanisław JAWLENSKY KANON WWW SEMIOTYKA

MOŁOTOW

Wiaczesław M., właśc. W.M. Skriabin (1890-1986) Wiaczesław Mołotowsowiecki polityk; pochodził z zamożnej rodziny, otrzymał staranne wykształcenie, między innymi muzyczne; od 1906 w partii bolszewickiej, od 1912 w zespole "Prawdy", od 1917 czł. KC SDPRR(b), uczestnik rewolucji październikowej; 1922 wszedł do Sekretariatu KC i został faworytem Stalina (autor referatów, broszur agitacyjnych); od 1926 czł. Biura Polit. KC RKP(b), odpowiedzialny za sprawy wsi; u boku Stalina likwidował partyjną inteligencję Moskwy; 1930–41 premier (szef Rady Komisarzy Ludowych) ZSRR; od 1941 wicepremier (po wybuchu wojny premierem został Stalin), 1939–49 i 1953–57 minister spraw zagranicznych; 23 VIII 1939 podpisał pakt radziecko-niemiecki opatrując go niechlubnym dla Polski komentarzem o skończeniu z "bękartem traktatu wersalskiego"; 29 IX 1939 składał uroczyste gratulacje Niemcom z powodu zajęcia Warszawy (podobne po zajęciu Norwegii, Danii, Belgii, Luksemburga i Holandii); uczestnik konferencji w Teheranie (1943), Jałcie (1945), Poczdamie (1945); jego imieniem w 40-lecie urodzin ochrzczono Perm, miał też swój szczyt górski, półwysep, dziesiatki kołchozów i fabryk; 1957 odsunięty od władzy jako uczestnik opozycji przeciwko Chruszczowowi; mianowany ambasadorem w Mongolii, 1961 usunięty z partii (prawa członkowskie odzyskał 1984); 1986 zdążył powitać "z radością" tak długo oczekiwane zmiany.


JAŁTA KONFERENCJA POCZDAMSKA POLSKI PAŹDZIERNIK 1956 REWOLUCJA PAŹDZIERNIKOWA STALIN TEHERAŃSKA KONFERENCJA 1943 ZWIĄZEK SOCJALISTYCZNYCH REPUBLIK RADZIECKICH CHRUSZCZOW Nikita S. MOŁOTOW RIBBENTROP-MOŁOTOW PAKT

Wielkie Jezioro Słone

(Great Salt Lake) bezodpływowe jezioro w Ameryce Pn., we wsch. części Wielkiej Kotliny (USA, stan Utah), na wys. 1280 m n.p.m.; pow. zmienna od 2,8 tys. do 6 tys. km2, głęb. maks. 16 m. Zasolenie wody wynosi 20--27%. Stanowi pozostałość wielkiego plejstoceńskiego jeziora Bonneville. Zasilane przez rzeki Bear od pn. i Jordan od pd.; wiele wysp, największa Antelope - 93 km2. Na brzegach eksploatacja soli.

rzucić się w klozet

‘popełnić samobójstwo’

ROŻNOWO

miejscowość w woj. zachodniopomorskim, powiat gryfiński.osada w woj. wielkopolskim, powiat obornicki.
ZACHODNIOPOMORSKIE WOJEWÓDZTWO

ścichnąć

(ja) ścichnę, ścichniesz, (oni) ścichną; (on) ścichnął (albo: ścichł), ścichła, ścichli; ścichnąwszy (albo: ścichłszy)

fachowiec

robota świetnego fachowca, znać dobrego fachowca; marni fachowcy, szkolić fachowców

przesuniecie arytmetyczne

(arithmetic shift) Ä przesuniecie rózniace sie od Ä p. logicznego tym, ze przy przesuwaniu "w prawo" (w kierunku Ä bitu najmniej znaczacego) nastepuje powielanie Ä bitu znaku na zwalnianych pozycjach bitów.