1. Prokopowycz Petro ur. 26 VI 1775, zm. 22 III 1850, pszczelarz rosyjski; pionier racjonalnej hodowli pszczół; konstruktor uli ramowych.
  2. woskowiec bot. kopernika.
  3. Moza rzeka we Francji, Belgii i Holandii; dł. 925 km, dorzecze 49 tysięcy kilometrów2; źródła w Ardenach; uchodzi do M. Północnego, tworząc deltę z Renem; ważna droga wodna, połączona ze Skaldą i Aisne; gł. ...

arundo trzcinowate

bot. trzcina laskowa.
trzcina laskowa

Morzycka Faustyna

ur. 1864, Tambow (Rosja), zm. 26 V 1910, Kraków, działaczka oświat. i pisarka; związana z ruchem socjalist.; zakładała szkoły i ochronki na wsi; utwory popularnonauk. i beletrystyczne, gł. dla ludu.

Reed John

ur. 22 X 1887, Portland (stan Oregon), zm. 19 X 1920, Moskwa, amer. pisarz, działacz ruchu robotniczego; Dziesięć dni, które wstrząsnęły światem - oficjalna wersja przebiegu rewolucji październikowej 1917.

Hercen Aleksandr I.

ur. 6 IV 1812, Moskwa, zm. 21 I 1870, Paryż, ros. myśliciel, pisarz; od 1847 na emigracji; 1857–67 wydawał czasopismo „Kołokoł", nielegalnie kolportowane w Rosji; współzał. Ziemli i Woli; poparł powstanie styczniowe 1863–64 w Królestwie Polskim; autobiografia Rzeczy minione i rozmyślania.

zimnica

med. ostra lub przewlekła choroba zakaźna wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium (zarodziec); zależnie od gat. zarodźca wywołują trzeciaczkę, czwartaczkę lub z. tropik.; napady dreszczy, gorączki i potów co 24 lub 72 godz.; choroba prowadzi do wyniszczenia; przenosicielami komary.

Imre Thőkőly

ur. 25 IX 1657, Kieżmark, zm. 13 IX 1705, İzmit, książę Siedmiogrodu 1690–99; od 1678 przywódca powstania przeciw Habsburgom na Węgrzech, opanował północno-wschodnią część kraju; 1685 wyparty przez Habsburgów; z pomocą tur. 1690 objął tron Siedmiogrodu; po 1699 w Turcji

Zadar

miasto w Chorwacji w Dalmacji, nad M. Adriatyckim; 72 tysięcy mieszkańców (2005); port handl. i rybacki; przemysł spoż. (rybny, spirytusowy - likier Maraskino), chem., włók., odzieżowy, skórzeka, metal., stoczn.; szkoła wyższa - oddział Chorw. AN; kąpielisko mor.; muzeum; rzymska Colonia Iulia Iader; XV–XVIII w. pod władzą Wenecji; ruiny budowli rzymskich; rom. katedra (XII–XIII w.); kościoły przedrom., rom. i got., między innymi Sv. Donata (IX w.) i Sv. Krševana (XIIw.); renes. loggia (XVI w.); barokoło pałace (XVII w.); arsenał.


Partia Socjalistyczna

(PS), fr. partia polit., zał. 1969, kontynuacja SFIO; od 1972 w Bloku Lewicy z FPK i radykałami; 1981–86, 1988–93 i 1997–2002 rządząca (1981–95 prezydent F. Mitterrand, 1997–2002 premier L. Jospin); największa partia fr. lewicy.

historia form

szkoła i metoda w hermeneutyce bibl.; za gł. zadanie uważa badanie okoliczności i dziejów powstawania różnorodnych pod względem lit. fragmentów Biblii; wprowadzona do biblistyki 1919 przez M. Dibeliusa.

błąd standardowy

mat., statyst. odchylenie standardowe estymatora parametru rozkładu zmiennej losowej.

bandeirantes

uczestnicy wypraw bandeiras, organizowanych w Brazylii, głównie w XVII w., przez mieszkańców São Paulo (dlatego zwani też paulistami), w celu szukania w interiorze złota i indiańskich niewolników.

Hermon

Szajch, Dżabal asz-.
Szajch, Dżabal asz-

Susanoo

w jap. religii shintō bóg burzy i mórz, brat bogini Amaterasu; jedno z najbardziej popularnych bóstw, czczone w licznych świątyniach.

Admiralicji, Wyspy

archipelag na Oceanie Spokojnym, w Papui-Nowej Gwinei; 2,1 tysięcy kilometrów2; 45 tysięcy mieszkańców (2003); główne miasto Lorengau, na największej wyspie Manus.

klasyfikacja gruntów

roln. bonitacja gruntów.
bonitacja gruntów

Bugajski Ryszard

ur. 27 IV 1943, Warszawa, reżyser film.; od 1985 w Kanadzie; dramat polit.-psychol. Przesłuchanie o terrorze stalinowskim w Polsce, sensacyjny, utrzymany w konwencji political fiction, obraz Gracze oraz opowiadania i powieść sensacyjno-polit. Przyznaję się do winy.

akustyczne efekty

dźwięki stanowiące część składową audycji radiowej lub telewizyjnej, odtwarzane z taśm bądź wytwarzane sztucznie.

turpizm

swoisty kult brzydoty przejawiający się w poezji pol. po 1956 (między innymi T. Różewicz, M. Białoszewski, S. Grochowiak, E. Bryll); termin wprowadzony do krytyki przez J. Przybosia.

Wschodniogrenlandzki, Prąd

powierzchniowy zimny prąd na O. Arktycznym i O. Atlantyckim; przedłużenie Zachodniego Prądu Arktycznego; płynie z M. Grenlandzkiego na południe wzdłuż wschodnich brzegów Grenlandii do przyl. Farvel; opływa południową Grenlandię i kieruje gł. nurt ku północnemu zachodowi, wzdłuż zachodnich wybrzeży Grenlandii, dając początek Prądowi Zachodniogrenlandzkiemu; niesie góry lodowe i pak lodowy; prędkość około 1 km/h; przepływ 3 mln m3/s.

Orszulik Alojzy

ur. 21 VI 1928, Baranowice Śląskie k. Rybnika, pallotyn, biskup łowicki; 1968–93 kier. Biura Prasowego Episkopatu Polski, 1989 uczestnik obrad Okrągłego Stołu; 1984–94 przewodniczący Komisji Episkopatu Polski ds. Środków Społ. Przekazu; od 1989 biskup pomocniczy siedlecki, 1992–2006 biskup ordynariusz łowicki; 1990–93 delegat Stolicy Apostolskiej do negocjacji z rządem pol. w sprawie zawarcia konkordatu.
konkordat

przymulony

„osoba postrzegana negatywnie, nielubiana”

FARA

dawna nazwa kościoła parafialnego w Polsce.miejscowość w płd. Mezopotamii (Irak), w staroż. Szurupak; dawne miasto sumeryjskie z III tysiąclecia p.n.e.; zachowane nekropolia, tabliczki z archaicznym pismem klinowym.
KLINOWE PISMO MEZOPOTAMIA BYDGOSZCZ CATENACI Jan

Stary Testament

(skrót: ST), księgi Starego Testamentu, znaleźć coś w Starym Testamencie

akord

dźwięk akordu, pracować w akordzie; akordy durowe i molowe, zagrać kilka fałszywych akordów

SZUMLES KRÓLEWSKI

miejscowość w woj. pomorskim, powiat kościerski.
POMORSKIE WOJEWÓDZTWO

ALIANCI

(franc. = sojusznicy) w okresie I woj. świat. nazwa, jaką określano przeciwników państw centralnych: W. Brytanię, Francję, Rosję, USA i ich sprzymierzeńców; w okresie II woj. świat. wszystkie państwa koalicji antyhitlerowskiej; alianckie siły zbrojne to armie aliantów zach., pozostające pod wspólnym dowództwem.
GOTÓW LINIA FALAISE JAN KAMPANIA LEND-LEASE ACT LILI MARLENE LIMAN VON SANDERS LIPSK LLOYD GEORGE "LUSITANIA" MOSQUITO NORMANDIA ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH DO SPRAW POMOCY I ODBUDOWY PANTELLERIA SALAZAR STROOP SUNDAJSKA CIEŚNINA SYCYLIJSKA OPERACJA TEDDER TOBRUK "TORCH" OPERACJA TUNEZYJSKA KAMPANIA ZIMOWA LINIA ZYGFRYDA LINIA ALEXANDER Harold Rupert ATLANTYCKI WAŁ EISENHOWER Dwight David ENIGMA "CAP ARCONA" CENTRALNE PAŃSTWA DRUGI FRONT KAIRSKIE KONFERENCJE

hinduizm

gł. religia w Indiach, jedna z wielkich światowych, uformowała się w IV w. p.n.e. na podłożu braminizmu i kultów lokalnych. H. polega na wielobóstwie, szczególną czcią otacza: Wisznu, Sziwę i Brahmę; w istocie te trzy naczelne bóstwa utożsamiano, widząc w nich, a także w pozostałych, upostaciowania tej samej najwyższej siły boskiej; liczył się w nim też kult Wielkiej Bogini (uosobienie bogini Matki). H. występuje w wielu nurtach, wszystkie czerpią inspirację z Wed i eposów Mahabharaty i Ramajany.


STAROWLANY

wieś w woj.podlaskim, powiat sokólski.
PODLASKIE WOJEWÓDZTWO

CYNKU STOPY

stałe mieszaniny powstałe w wyniku stopienia cynku z różnymi metalami. Stopy z miedzią noszą nazwę mosiądzów; zależnie od zawartości cynku rozróżnia się mosiądze czerwone, żółte i białe; czerwone (tombak) zawierają nie mniej niż (80% Cu) i służą do wyrobu między innymi biżuterii, żółte (40-80% Cu) stosuje się do wyrobu maszyn, armatury, klamek; mosiądz biały (20-40% Cu) jest tak kruchy, że można go formować tylko przez odlewanie. Stop cynku z miedzią i srebrem nosi nazwę nowego srebra. Stop cynku z 20% Al w temp. 270°C wykazuje doskonałą plastyczność, natomiast w temp. pokojowej jest porównywalny pod względem twardości i wytrzymałości ze stalą.


MOSIĄDZ NOWE SREBRO TOMBAK CYNK

MEDELLÍN

Medellin, Kolumbiamiasto w płn.-zach. Kolumbii, trzecie co do wielkości m. kraju; położone w kotlinie Aburra (Kordyliera Środk.), na wys. 1400 m; 1,65 mil. mieszkańców, 2,5 mln w zespole miejskim (2001); ważne centrum gospodarcze kraju; rozwinięte hutnictwo żelaza i stali; przem. maszynowy, włókienniczy, odzieżowy, cementowy, elektrotechn., drzewny, chem., spożywczy; ośrodek górnictwa rud żelaza, węgla kamiennego, srebra i złota; rozwinięte rzemiosło; ważny węzeł komunikacyjny (linia kolejowa do portu Buenaventura nad O. Spokojnym), międzynar. port lotniczy Las Playas; 4 uniwersytety, biblioteki, muzea; zał. 1675; zabytki sakralne i świeckie z XVII-XIX w.; zdobyło w latach 80. ponurą międzynar.

sławę jako siedziba nielegalnego kartelu handlu kokainą.
KORDYLIERA ŚRODKOWA BUENAVENTURA