1. Anastazy III (Bibliotekarz) ur. 817, zm. 879, antypapież 855; od 847 kardynał; po odsunięciu Benedykta III, osadzony na krótko na tronie przez ces. Ludwika II i swojego kuzyna Arseniusza, biskupa Orte; po rezygnacji z pretensji ...
  2. Wiśniewski Wiesław ur. 2 V 1931, Łomżyca, zm. 28 II 1994, Tucson (USA), astronom; pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego, Lunar and Planetary Laboratory w Tucson (USA); między innymi rozwijał zastosowanie detektorów CCD do bad ...
  3. glima odmiana walki zapaśniczej; nar. sport isl., podobny do zapasów w stylu klasycznym.

Curtin John Joseph

ur. 8 I 1885, Creswick, zm. 5 VII 1945, Canberra, polityk austral.; od 1935 przywódca Austral. Partii Pracy; 1941–45 premier; w toku II wojny świat. nawiązał bliską współpracę wojsk. i polit. z USA, osłabiając więzi z W. Brytanią.

Edward VII

z dyn. Koburgów, ur. 9 XI 1841, Londyn, zm. 6 V 1910, tamże, król Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii od 1901, syn Wiktorii i Alberta; przyczynił się do załagodzenia napięć z Francją, co otworzyło drogę do zawarcia 1904 entente cordiale.

sznury przetrwalne

bot. ryzomorfy.
ryzomorfy

Sacher Paul

ur. 28 IV 1906, Bazylea, zm. 26 V 1999, tamże, dyrygent szwajc.; zał. orkiestry kamer. i akad. muz. w Bazylei, Collegium Musicum w Zurychu, archiwum rękopisów kompozytorów współcz. (między innymi spuścizna I. Strawinskiego, W. Lutosławskiego).

mezotroficzne jezioro

ekol. typ jeziora; zbiornik słodkowodny o cechach pośrednich między jeziorem eutroficznym a jeziorem oligotroficznym.
eutroficzne jezioro oligotroficzne jezioro

analogia hydrodynamiczna

analogia fiz. w opisie rozkładu naprężeń w skręcanym pręcie sprężystym i rozkładu prędkości w cieczy wirującej. Zob. też analogia błonowa.
analogia błonowa

Bonomi Ivanoe

ur. 18 X 1873, Mantua, zm. 20 IV 1951, Rzym, polityk wł.; adwokat, 1912 współzał. partii socjalistów reformistów, 1921–22 premier; od 1943 przewodniczący Komiasto wyzwolenia Nar. i 1944–45 premier; 1948–51 przewodniczący senatu.

Schüssel Wolfgang

ur. 7 VI 1945, Wiedeń, polityk austr.; działacz i 1995–07 przewodniczący Austr. Partii Lud.; 1989–95 min. gospodarki, 1995–2000 wicekanclerz i min. spraw zagranicznych, 2000–07 kanclerzeka

kardiochirurgia

dział chirurgii; operacyjne leczenie wad wrodzonych i nabytych serca, schorzeń i urazów serca oraz wielkich naczyń krwionośnych.

Bahuszewicz Franciszak

ur. 21 III 1840, Świrany k. Wilna, zm. 28 IV 1900, Kuszlany, poeta białoruski, pochodzenia polskiego; uczestnik powstania styczniowego 1863–64; wiersze ukazujące życie chłopów białoruskich; także poezje w języku polskim.

protozoologia

dział zoologii zajmujący się badaniem pierwotniaków.

Järnefelt Armas

ur. 14 VIII 1869, Wyborg, zm. 23 VI 1958, Sztokholm, brat Arvida i Eero Nicolai, fiński dyrygent i kompozytor; ceniony wykonawca zwł. oper W.A. Mozarta, R. Wagnera; utwory symf., fortepianowe, kantaty.

Teatr Rozmaitości

teatr działający 1829–1919; zał. jako filia Teatru Narodowego; 1833–1915 wchodził w skład WTR; w zespole T.R., zw. pierwszą sceną polską, występowało wielu wybitnych aktorów; grano w języku pol., istniał jednak zakaz wystawiania pol. dramatów romant.; dopiero za prezesury S. Muchanowa zaczęto wystawiać tragedie J. Słowackiego, komedie A. Fredry, wróciły na scenę dramaty W. Szekspira.
Teatr Narodowy

mikrochirurgia

zabiegi chirurgiczne wykonywane w małym polu operacyjnym przy zastosowaniu specjalnych przyrządów powiększających; operacje ucha środkowego i wewn., w chirurgii naczyń, okulistyce, neurochirurgii.

Wernigerode

miasto w środkowych Niemczech (kraj związkowy Saksonia-Anhalt), u podnóża Harzu; 34 tysięcy mieszkańców (2005); przemysł maszyn., farm., fotochemiczny, metal., szkl.; ośrodek turyst.; muzea; kościoły: Św. Sylwestra (XIII, XIX w.), NMP (XVIII, XIX w.); rom.-got. ratusz (koniec XV w.), zamek (XVIII, XIX w.) - ob. muzeum; domy o konstrukcji ryglowej (XVI–XVIII w.).

internalizacja

psychol. uwewnętrznienie, uznanie za własne norm, wartości, poglądów pochodzących z zewnątrz, reprezentowanych przez grupę społ., rodziców bądź inne osoby znaczące; jeden z gł. mechanizmów socjalizacji.
socjalizacja

hydroformylowanie

reakcja katalitycznego przyłączania wodoru i tlenku węgla do alifatycznych węglowodorów nienasyconych, prowadząca do powstania aldehydów, a przez ich redukcję - do alkoholi.

Chandigarh

Czandigarh.
Czandigarh

proso japońskie

bot. chwastnica zbożowa.
chwastnica zbożowa

Cichowski Kazimierz

ur. 7 XII 1887, Klimkiewiczów (woj. świętokrzyskie), zm. 1940, ZSRR, działacz komunist.; 1919 przewodniczący Centralnego Komiasto wykonawczego Republiki Litew.-Białorus.; czł. Biura Pol. KC RKP(b); zginął w ZSRR.

ANALIZOWAĆ

SYNONIM: sprawdzać, badać, dociekać, penetrować, rozważać, rozpatrywać, roztrząsać, studiować, wgłębiać się, wgryzać się, wnikać, zgłębiać ♦ obserwować, przyglądać się, sondować, testować, brać pod lupę/na warsztat ♦ kontrolować, upewnić się, książk. weryfikować ANTONIM: nie zastanawiać się, wierzyć, uznawać, przyjmować (za prawdę), dawać wiarę, brać za dobrą monetę ♦ nie sprawdzać, przyjmować na wiarę/bezrefleksyjnie/mechanicznie, nie wnikać, nie zadać sobie trudu sprawdzenia

SOKORSKI

Włodzimierz (1908-99) polityk, pisarz; związany z lewicą, 1929-31 sekretarz gen. PPS-Lewicy; 1931-38 w KPP, więziony za działalność komunistyczną; podczas wojny w ZSRR, współorganizator ZPP, 1943 z-ca d-cy I Dywizji im. T. Kościuszki ds. politycznych, uczestnik bitwy po Lenino; po wojnie w CRZZ, 1952-56 minister Kultury i Sztuki, 1956-60 przew. Komitetu ds. Radiofonii; 1960-72 przew. Komitetu ds. Radia i Telewizji; red. nacz. "Miesięcznika Literackiego"; kilkakrotnie poseł na Sejm PRL oraz 1948-76 z-ca czł. KC PZPR; przyczynił się do rozbudowy ośrodków radiowych i telewizyjnych w kraju oraz powstania dalszych (poza pierwszym) programów radia i telewizji (w tym tv kolorowej); jako literat debiutował 1929, pierwszą powieść Rozdarty bruk wydał 1934, po wojnie między innymi paradokumentalna opowieść Polacy pod Lenino i cykl powieści erotyczno-politycznych Piotr, Kroki, Umarli przychodzą nad ranem, Nie można powtórzyć; wspomnienia Tamte lata, Adieu, burdel, czyli notatnik intymny.


ZWIĄZEK BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ

I-link

nazwa jednej z realizacji standardu IEEE 1394.

PŁAWSKI

Eugeniusz (1895-1972) komandor WP; w I wojnie światowej walczył jako oficer floty rosyjskiej; w WP od 1918, od 1936 szef okrętów podwodnych; 1940 d-ca kontrtorpedowca "Piorun", między innymi w walce z "Bismarckiem"; 1942 d-ca pierwszego polskiego krążownika "Dragon"; 1944 szef Sztabu Marynarki WP; 1945 inspektor wyszkolenia; po demobilizacji zamieszkał w Kanadzie.
KONTRTORPEDOWIEC KRĄŻOWNIK "PIORUN" "DRAGON" POLSKA MARYNARKA WOJENNA

FUNKCJONALIZM

tendencja w socjologii, stawiająca jako centralne zagadnienie równowagę systemu społecznego, zapewniającą jego trwanie i sprawne funkcjonowanie; za podstawowe zadanie socjologii uważa analizę wymogów niezbędnych dla zachowania równowagi systemu. Pojmując system społeczny jako organiczną całość, socjolog rozpatruje zjawiska społ. z punktu widzenia funkcji, jakie one spełniają w ramach całości. Gł. przedstawiciele kierunku: É. Durkheim, V. Pareto, B. Malinowski, A.R. Radcliffe-Brown, T. Parsons, R.K. Merton.kierunek we współczesnej architekturze polegający na uznawaniu funkcji za najważniejszy czynnik kształtowania obiektów i zespołów architektonicznych, czemu podporządkowane są forma i konstrukcja.

Zasady f. zostały sformułowane pod koniec XIX w. jako protest przeciwko eklektyzmowi. Czołowymi przedstawicielami f. byli: L.H. Sullivan, O. Wagner, J. Hoffman, A. Perret, E. Freyssinet, P. Behrens. Po I woj. świat. f. przejawił się w dziełach W. Gropiusa, L. Miesa van der Rohe, Le Corbusiera; w Polsce: B. i S. Brukalskich, B. Lacherta, H. i S. Syrkusów. w metodologii nauk XIX-XX w. pogląd, że z nauki należy usunąć pojęcie przyczyny, poprzestając na badaniu funkcjonalnych zależności zjawisk.
HAVLIČEK FIGINI Luigi FIŃSKA SZTUKA FISKER Kay FREYSSINET Eugène JAMES JENNEY KANADYJSKA SZTUKA KOSZCZYC-WITKIEWICZ KRZYŻANOWSKI LABROUSTE LE CORBUSIER LLEWELLYN LURÇAT MALINOWSKI MARKELIUS MERTON MIES VAN DER ROHE MIĘDZYNARODOWY STYL NEUTRA OUD PARSONS POELZIG PONTI POSTMODERNIZM PRAESENS SOCJOLOGIA SULLIVAN TEIGE VAGO VLUGT WERKBUND ANTROPOLOGIA SPOŁECZNA ARCHITEKTURA ART DÉCO ASPLUND Erik Gunnar BEHRENS Peter BELGIJSKA SZTUKA BRUKALSKA Barbara BRUKALSKI Stanisław EKLEKTYZM ETNOLOGIA CHICAGOWSKA SZKOŁA DURKHEIM Émile DYFUZJONIZM POLSKA. SZTUKA. OKRES MIĘDZYWOJENNY POLSKA. SZTUKA. SZTUKA PO 1945 FUNKCJONALIZM

WICHERNIK

miejscowość w woj. łódzkim, powiat wieluński.
ŁÓDZKIE WOJEWÓDZTWO

BILIKIEWICZ Tadeusz A

. (1901-80) psychiatra, neurolog, historyk i filozof medycyny; prof. gdańskiej Akad. Med., czł. PAU; autor ponad 600 publikacji, między innymi Psychiatria kliniczna, Psychiatria polska na tle dziejowym (współautor).
NEUROLOGIA PSYCHIATRIA

kukła

przyglądać się kukle Marzanny, patrzeć na osobliwą kukłę, być kukłą w czyichś rękach; wiele szmacianych kukieł, protestować przeciw kukłom w parlamencie

Oxenstierna Axel

(1583-1654) jeden z najwybitniejszych polityków XVII w.; zwany nawet "mężem stanu XVII w." Kanclerz szwedz. od 1612, bliski współpracownik Gustawa Adolfa. Od śmierci króla (1632) faktyczny szef państwa. Skutecznie zrealizował plany ekspansji szwedz. w okresie wojny 30-letniej doprowadzając do zdobyczy terytorialnych w Niemczech w 1648.

LAKI

wulkaniczna formacja górska i wulkan na Islandii (wys. 818 m); 1783 wulkan uaktywnił się, tworząc rozpadlinę dł. 24 km, erupcja trwała do połowy 1794; był to największy wylew lawy w czasach historycznych (12,3 km3); pył wulkaniczny unosił się nad całą Europą (obserwowany nawet w Syrii), a szkodliwe oddziaływanie związków siarki zabiło wegetację i zwierzęta na Islandii, powodując tzw. głód pyłowy, w wyniku którego zmarła 1/4 populacji wyspy.
LAWA LUTYDYNA SIARKA WULKAN