1. Helvetica krój pisma drukarskiego; antykwa linearna bezszeryfowa; H. zaprojektował 1957 M. Miedinger; jest jednym z najpopularniejszych krojów pisma, ma wiele odmian; obecnie dostępna w postaci fontów komputero ...
  2. szyszkojagoda bot. typ szyszki występujący u jałowców; zmięśniałe, zrośnięte ze sobą łuski upodobniają sz. do jagody.
  3. Free Cinema ruch artyst.-społ. w kinematografii brytyjskiej lat 50. i 60. XX w., o tendencjach lewicowych; odwoływał się do dokonań kina dokumentalnego (L. Anderson, T. Richardson).

Davisson Clinton Joseph

ur. 22 X 1881, Bloomington, zm. 1 II 1958, Charlottesville, fizyk amerykański; pracownik Bell Telephone Laboratories; profesor uniwersytetu w Charlottesville; współodkrywca (1927) dyfrakcji elektronów; 1937 Nagroda Nobla.

Škoda Joseph

ur. 10 XII 1805, Pilzno, zm. 13 VI 1881, Wiedeń, lekarz czeski; profesor uniw. w Wiedniu; udoskonalił fizykalną diagnostykę chorób wewn.; wyznawca tzw. nihilizmu terapeutycznego.

Abs Hermann Joseph

ur. 15 X 1901, Bonn, zm. 5 II 1994, Bad Soden am Taunus, bankier niem.; zwolennik finansowo-gosp. dominacji Niemiec w Europie i 1938–45 współorganizator eksploatacji ekon. krajów okupowanych przez III Rzeszę; po 1945, jako zbrodniarz wojenny, zaocznie skazany w Jugosławii na 15 lat obozu pracy; 1967–76 przewodniczący Rady Nadzorczej Deutsche Bank AG oraz Rady Nadzorczej koncernu Kruppa.

Addison Joseph

ur. 1 V 1672, Milston (hrab. Wiltshire), zm. 17 VI 1719, Londyn, angielski poeta i prozaik; współzałożyciel i redaktor czasopisma „The Spectator" (1711–14) w Londynie; klasycystyczne poematy i utwory dramatyczne, eseistyka społeczno-obyczajowa w duchu racjonalizmu.

Alsop Joseph Wright

ur. 1910, zm. 1989, brat Stewarda Johonota, amerykański dziennikarz i publicysta; współpracownik „Los Angeles Times", 1946–58 wspólnie z bratem prowadził kolumnę polit. w „New York Herald Tribune".

Anuszkiewicz Richard Joseph

ur. 23 V 1930, Erie (stan Pensylwania), malarz amerykański; przedstawiciel malarstwa abstrakc. z elementami op-artu.
op-art

Arrow Kenneth Joseph

Existence of an Equilibrum for a Competitive Economy , ur. 23 VIII 1921, Nowy Jork, ekonomista amerykański; profesor Uniw. Stanforda i Uniw. Harvarda; zajmuje się ekonomią dobrobytu i teorią równowagi ogólnej; (współautor); 1972 Nagroda Nobla.

Aspdin Joseph

ur. 1779, zm. 20 III 1855, wynalazca angielski, z zawodu murarz; 1824 uzyskał patent na cement, który nazwał portlandzkim.

Bédier Joseph

Dzieje Tristana i Izoldy), wydał Pieśń o Rolandzie; gł. dzieło Les légendes épiques. , ur. 28 I 1864, Paryż, zm. 29 VIII 1938, Le Grand-Serre, fr. historyk literatury, mediewista; profesor Collège de France; czł. Akad. Fr.; odtworzył w najdawniejszej postaci legendę o Tristanie i Izoldzie (
Tristan i Izolda

Banks Joseph

Sir ur. 13 II 1743, Londyn, zm. 19 VI 1820, tamże, angielski podróżnik i przyrodnik; od 1778 prezes Towarzystwa Królewskiego w Londynie; 1768–71 uczestnik pierwszej wyprawy J. Cooka dookoła świata.

Barbera Joseph

ur. 24 III 1911, Nowy Jork, zm. 18 XII 2006, Los Angeles, amer. scenarzysta, reżyser i producent filmów animowanych; wspólnie z W. Hanną realizator popularnych filmów rysunkowych, z kotem Tomem, myszką Jerry, psem Huckelberry i misiem Yogi, 1957 współzałozyciele wytwórni Hanna–Barbera Productions.

Barro Robert Joseph

ur. 16 XII 1944, Nowy Jork, ekonomista amerykański; profesor między innymi Uniwersytetu Harvarda; reprezentant nowej klasycznej makroekonomii; Modern Business Cycle Theory.
nowa klasyczna makroekonomia

Bazalgette Joseph William

Sir ur. 28 III 1819, Enfield (obecnie w granicach Londynu), zm. 15 III 1891, Londyn, inżynier brytyjski; gł. twórca londyńskiej sieci kanalizacyjnej (ukończonej całkowicie 1875); zbudował też nabrzeża Tamizy w Londynie, mosty w Putney i w Battersea oraz uruchomił prom parowy w Woolwich.

Bech Joseph Luis

ur. 17 II 1887, Diekirch, zm. 8 III 1975, Luksemburg, polityk luksemb.; działacz partii katol., 1926–37 i 1953–58 premier; zwolennik idei jedności eur.; podczas II wojny świat. na emigracji w Londynie; współtwórca Beneluxu, później współzał. EWG.

Beel Luis Joseph

ur. 12 IV 1902, Roermond, zm. 11 II 1977, Utrecht, polityk hol.; działacz Katol. Partii Lud.; 1946–48 i 1958–59 premier.

Beneden Pierre Joseph

ur. 19 XII 1809, Mechelen, zm. 8 I 1894, Leuven, ojciec Eduarda, belg. zoolog i paleontolog; profesor uniw. w Gandawie i Leuven; badania gł. mięczaków, mszywiołów i jamochłonów, także kopalnych waleni.

Bergaigne Abel Henri Joseph

ur. 31 VIII 1838, zm. 6 VIII 1888, indolog francuski; profesor Sorbony; badacz Rygwedy (gł. praca La religion védique d’apres les hymnes du Rig-Veda).

Bertrand Joseph Louis Fran çois

ur. 11 III 1822, Paryż, zm. 3 lub 5 IV 1900, tamże, matematyk francuski; profesor École Polytechnique i Collége de France; czł. wielu akad. nauk.; zajmował się teorią szeregów, równaniami różniczkowymi, geometrią różniczkową i teorią prawdopodobieństwa.

Beuys Joseph

ur. 12 V 1921, Krefeld, zm. 21 I 1986, Düsseldorf, rzeźbiarz niemiecki; współtwórca ruchu Fluxus; happeningi (Symfonia syberyjska), performances, akcje artystyczne.

Black Joseph

ur. 16 IV 1728, Bordeaux, zm. 6 XII 1799, Edynburg, chemik szkocki; profesor między innymi uniwersytetu w Edynburgu; badał fermentację, 1756 odkrył dwutlenek węgla; wprowadził pojęcie ciepła właściwego i ciepła przemian fazowych; przypisuje mu się skonstruowanie kalorymetru.

Boussinesq Valentin Joseph

ur. 13 III 1842, Saint-André, zm. 19 II 1929, Paryż, fr. matematyk i fizyk; profesor uniw. w Lille i Paryżu; prace z zakresu: mechaniki płynów, teorii ciepła, optyki, teorii sprężystości, mechaniki gruntów.

DAVISSON Clinton Joseph

(1881-1958) fizyk amer.; prof. uniw. w Charlottesville, współpracownik Bell Telephone Laboratories; czł. Narodowej Akad. Nauk. w Waszyngtonie; 1927 wraz z L.H. Germerem odkrył dyfrakcję elektronów; 1937 otrzymał za to odkrycie nagrodę Nobla (wspólnie z G.P. Thomsonem, który dokonał go stosując inną metodę).
GERMER OPTYKA ELEKTRONOWA THOMSON DYFRAKCJA CZĄSTEK NOBLA NAGRODA

BARBERA Joseph R.

(1911-2006) amerykański rysownik, scenarzysta i producent filmów animowanych, zał. wytwórni Hanna Barbera; twórca między innymi popularnych serii Huckelberry Hund (Pies Huckelberry) i Jaskiniowcy.

Fourier, Jean Baptiste Joseph

(1768- 1830) matematyk i fizyk francuski, prof. École Normale i École Polytechnique; w czasach napoleońskich był gubernatorem Dolnego Egiptu, a latach 1812-1815 prefektem departamentu Isère we Francji. Uważany jest za prekursora fizyki matematycznej. W 1812 po raz pierwszy zastosował szeregi trygonometryczne (szeregi Fouriera) w celu rozwiązania zagadnienia przewodnictwa cieplnego ( analiza harmoniczna).

CLINTON

Hillary, właśc. Hillary Rodham Clinton (ur. 1947) polityk amerykański; z wykształcenia prawniczka (1973 ukończyła uniwersytet Yale), w zawodzie pracowała do 1992, kiedy to jej mąż B. Clinton został wybrany 42. prezydentem USA; 1993-2001 jako Pierwsza Dama pełniła aktywną rolę w amerykańskiej polityce wewnętrznej – przygotowywała projekt reformy Narodowego Systemu Ochrony Zdrowia (odrzucony w Kongresie), zainicjowała Program Dziecięcych Ubezpieczeń Zdrowotnych, pomogła utworzyć Urząd ds. Przemocy wobec Kobiet przy Departamencie Sprawiedliwości; 2000 wybrana do Senatu USA z ramienia Partii Demokratycznej (reprezentuje stan Nowy Jork); znana z walki o prawa kobiet i dzieci, głosi potrzebę rozbudowy amerykańskiego systemu socjalnego; magazyn Time 5-krotnie umieścił ją na liście najbardziej wpływowych osób świata; 2003 wydała autobiografię Tworząc historię.

Wspomnienia.
CLINTON Bill DEMOKRATYCZNA PARTIA

DEJERINE Jules Joseph

(1849-1917) francuski neurolog i historyk medycyny; prof. uniw. w Paryżu; opisał wiele neurologicznych objawów i nowych jednostek chorobowych (między innymi zespół D.-Klumpke - porażenie dolnej części splotu barkowego); prace dotyczące między innymi zapalenia mózgu, porażenia nagminnego oraz wiądu i jamistości rdzenia; autor podręcznika chorób rdzenia kręgowego Traité des maladies de la moelle épinière (wspólnie z A. Thomasem).
MÓZG NEUROLOGIA PARYŻ PORAŻENIE RDZEŃ KRĘGOWY BARKOWY STAW

ENTRECASTEAUX Antoine Raymond Joseph de Bruni d'

(1737-93) francuski oficer marynarki, podróżnik; wstąpił do marynarki w 1754, 1785 został dowódcą flotyfranc. w Indiach Wsch.; 1787-89 gubernator na Maskarenach; wśród wielu odkryć na O. Spokojnym (określił precyzyjnie zarysy Nowej Kaledonii, płd.-zach. Australii i Tasmanii) jako pierwszy dotarł do archipelagu u wybrzeży Nowej Gwinei, nazywanego ob. jego imieniem; zmarł podczas podróży do Indii, pozostawiając wiele map przede wszystkim płd. Australii.
AUSTRALIA INDIE WSCHODNIE MARYNARKA MASKARENY SPOKOJNY OCEAN TASMANIA ARCHIPELAG

BEUYS Joseph

(1921-86) Joseph Beuys, instalacja Ostatnia przestrzeń, 1982 niemiecki rzeźbiarz, malarz, twórca happeningów, teoretyk sztuki; od lat 50. prowokacyjne akcje mające na celu zmianę tradycyjnych poglądów odbiorców na sztukę (happeningi, environments, instalacje, manifesty); jego zdaniem sztuka powinna pełnić rolę terapeutyczną w społeczeństwie zniewolonym przez technikę i konsumpcję; 1981 przesłał wiele swych prac do Muzeum Sztuki w Łodzi.
INSTALACJA HAPPENING NIEMIECKA SZTUKA PERFORMANCE ENVIRONMENT

FÉTIS François Joseph

(1784-1871) belgijski teoretyk muzyki i kompozytor; dyrektor konserwatorium w Brukseli; prof. teorii i kompozycji w konserwatorium w Paryżu; red. "Revue Musicale"; jako pierwszy wprowadził w muzyce pojęcie tonalności oraz pojęcie harmoniki "omnitoralnej"; liczne opery komiczne i utwory symfoniczne; autor leksykonu Biographie universelle des musiciens et bibliographie générale de la musique i Historie générale de la musique.

ADDISON Joseph

(1672-1719) angielski publicysta, pisarz i polityk; pionier współcz. czasopiśmiennictwa (współzał. periodyku "Spectator"); propagator racjonalizmu i liberalizmu; autor dramatów (Katon, uznany przez Woltera za arcydzieło) i poematów klasycystycznych (The Campaign).
OCHRONA KRAJOBRAZU "SPECTATOR"

CHIEF JOSEPH

hydrowęzeł w USA (stan Waszyngton) na rzeka Kolumbia; zapora wodna i elektrownia o mocy 2069 MW.
KOLUMBIA WASZYNGTON CHIEF JOSEPH

Proudhon Pierre Joseph

(1809-65) franc. socjalista, jeden z twórców anarchizmu indywidualistycznego; przeciwnik walki klas, opowiadał się za reformą systemu kapitalistycznego; proponował zniesienie pieniądza i utworzenie banku wymiany, który przyjmowałby dostarczane towary i wydawałby bony.

EFFNER Joseph

(1687-1745) architekt niemiecki okresu baroku, od 1715 nadworny arch. elektora bawarskiego Maxa Emanuela. Ukończył pałac Schleissheim (dobudował monumentalną klatkę schodową) oraz pałac w Nymphenburgu k. Monachium, dodając liczne fantazyjne pawilony w parku; przebudował rezydencję monachijską (Grottenhof, Galeria Przodków); z późniejszych dzieł wyróżnia się pałac Preysing w Monachium.
MONACHIUM BAROK CUVILLIÉS François de

CHAIKIN Joseph

(1935-2003) amerykański reżyser i aktor pochodzenia ros.; 1959-62 aktor Living Theatre, 1963-73 gł. reżyser i teoretyk Open Theatre; współpraca z P. Brookiem przy spektaklu US i Burzy; prace na temat poszukiwań nowej techniki gry aktorskiej (The Presence of the Actor).
LIVING THEATRE STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI TEATR BROOK Peter

McCarthy Joseph Raymond

(1909-57) polityk republikański w USA, przewodn. Stałej Podkomisji Śledczej w Senacie (1952) badającej lojalność urzędników i obywateli wobec państwa. Jego działalność na tym stanowisku wywołała szpiegomanię w USA. Odsunięty za naduży­wanie władzy (1954). Zob. maccartyzm.

Kosuth Joseph

(ur. 1945) amer. artysta, jeden z twórców  sztuki konceptualnej; organizator wystawy "Open Exhibition Normal Art", będącej pierwszym manifestem tej sztuki. Autor znaczących prac i wypowiedzi teoretycznych, między innymi Praca, Artysta jako antropolog. W pracy Jedno i trzy krzesła (1965) zestawił krzesło, fotografię krzesła i hasło z encyklopedii dotyczące krzesła (podobnie jak R. Magritte, Koń: słowo - obraz - rysunek); podejmował rozważania o wartości obrazu jako doświadczania sztuki odsłaniającego wielorakie i wciąż nowe aspekty zagadnienia. K. odrzucał identyfikację sztuki i estetyki, za co winił filozofię i krytykę sztuki. Wg niego estetyka jest równoznaczna z dekoracyjnością.

W słynnym artykule Sztuka po filozofii (1969) opublikował głośne tezy, które są założeniem, że sztuka rozgrywa się w sferze pojęć i idei. Formułował tezę, że "sztuka sama jest definicją sztuki" i jedynym jej celem jest ona sama. K. prowadził znaczące dla sztuki współcz. rozważania nad obrazem, podejmując w sztuce, podobnie jak to się robi w nauce, badanie złożonych problemów międzywartości i przestrzeni (oddechu, powietrza) w obrazie. Sformułował też założenie, że sztuka konceptualna jest sztuką lingwistyczną, która zajmuje się definicjami, dotyczącymi często sztuki albo konsekwencjami tych definicji.

BOUSSINESQ Valentin Joseph

(1842-1929) francuski matematyk i fizyk, prof. uniw. w Lille i Sorbony, czł. franc. Akad. Nauk; prace z dziedziny teorii ciepła, optyki, hydrodynamiki i mechaniki gruntów oraz teorii sprężystości.
HYDRODYNAMIKA MECHANIKA GRUNTÓW